Een jaar voorbij.

En toen was het ineens een jaar geleden dat Cato en ik het ongeluk kregen wat mijn knie verbrijzelde en waardoor alles even stil stond. Het bereiken van de datum raakt me meer dan ik verwachtte. Ik denk en kijk regelmatig terug aan afgelopen jaar. Het was een bewogen jaar er is veel gebeurd en ik heb veel geleerd. Het was soms best moeilijk en ik heb gehuild maar ook gelachen, een verdieping in mijzelf en ook in anderen gevonden. Dat het me vandaag zo raakte hoort waarschijnlijk bij een stukje verwerking en loslaten. En ook nu ik schrijf en woorden probeer te vinden die iets zeggen over wat er allemaal in mij omgaat hou ik het even niet droog.

Ik sprak Mara vandaag. Ik ben nog steeds heel dankbaar dat zij, Corine en Annelies vijf maanden lang de zorg voor Cato op zich hebben genomen. En daarnaast mij ook vaak op sleeptouw namen naar een café of naar stal of een rondje door de stad in de rolstoel. Als ze dit lezen zullen ze ongetwijfeld zeggen, denken of als reageren met: Saar, dat deden we met liefde en plezier, en natuurlijk hebben we dat gedaan. Ik heb dat echter nooit als vanzelfsprekend ervaren en het bijzonder gevonden dat ze dit deden. Er straalt veel liefde vanuit.

Ik heb zoveel steun gehad tijdens mijn revalidatie en nu nog steeds. Veel lieve mensen die meeleefde en dat heb ik echt als heel fijn ervaren. En dan natuurlijk Sander. Nu ik het vandaag zo moeilijk heb is hij er, zoals hij er afgelopen jaar ook vaak was. Lief en begripvol. Het was voor hem ook geen makkelijk jaar. We hebben samen weer onze weg moeten vinden. Zeker in het begin toen ik nog afhankelijk was maar soms nu nog steeds. We deden en doen allebei ons best.

Ik ben nog niet op het punt dat er geen vooruitgang meer is. Mijn knie gaat nog vooruit. Afgelopen maandag ben ik weer bij de fysio geweest. Hij is heel tevreden over hoe het met mijn knie gaat. Ik ook. Ik ga nog steeds vooruit. We hebben het mobiliseren weer opgepakt en hij gaat me weer één keer per week pijnigen door de strekking verder te drukken en de buiging door te duwen. Ik kreeg een compliment over hoe ik zelf de training had doorgezet toen ik even niet terecht kon bij de fysio vanwege corona. Wat ik niet wilde was stilstaan of nog erger, dat mijn knie en bewegingen achteruit zouden gaan. Dus ik had inderdaad vanalles bedacht om mijzelf te trainen. Ik merk nog steeds dat mijn spieren sterker worden. Volgende week ga ik ook weer oefenen in de zaal, dan kijkt hij ook weer mee hoe ik mijn beweging maak, zodat ik dit niet verkeerd aanleer.

Met Cato gaat het goed. Ik rij weer regelmatig en heb zelfs mijn eerste lessen weer gehad. Ik mis nog kracht maar de samenwerking gaat fijn. Ik geniet hier ook echt van. Ik merk wel dat ik door mijn ongeluk voorzichtiger ben met vreemde paarden. Ik ben me heel bewust dat ik nog traag ben als het gaat over onverwachte bewegingen. Maar ik mag niet klagen, dus dat doe ik dan ook niet..

Goed.. mijn gevoel gaat vandaag alle kanten op, maar ik laat het zijn en voel en ervaar het. Het is wat het is en hoort erbij.

Coronadans, fietsen, thuis werken en schilderen.

Er zit van alles in mijn hoofd om over te schrijven. Want hoewel de wereld om mij heen in een soort rust-stand is geraakt, gaat het leven onverstoord snel door.

Na de vakantie kwam ik wat werk betreft in een parallel universum terecht. De rust van de weken ervoor was in een keer over en alles ging in een stroomversnelling. Een uitgeklede dienstregeling en werken vanuit huis. Gelukkig had Sander voor dat dit allemaal gebeurde een fijne werkkamer boven gerealiseerd. En zo werken we samen in een huis, hij boven, ik beneden. 

Ook het buitenleven was ineens anders. Bij ons op stal werden de nodige maatregelen getroffen zodat we met zo min mogelijk mensen tegelijk op de manege waren maar evengoed wel voor ons paard konden zorgen. 

Het boodschappen doen had ook ineens een andere lading. Een bijzonder schouwspel als je elkaar tegen kwam in de gangpaden. Het had wat weg van een dans. Ik schreef ooit over 'de dans van de snelweg', dit voelde als de coronadans. 

In het begin was iedereen voorzichtig, jij een stap naar voren, dan doe ik een stap naar achter of opzij. Niet alleen de stappen maar ook het oogcontact zoeken om even te checken, goh, gaat u rechts of links was een verandering ten opzichte van het daarvoor 'in eigen wereld verblijven'. 

Was het in de eerste weken een soort Wals of andere slow dance, in de weken daarna werd het al meer een Quick step of Foxtrot met natuurlijk wel (zo veel mogelijk) de anderhalve meter ertussen.

Ik kon ook ineens niet meer naar de fysio. Was ik eerst twee keer per week bij de fysio te vinden ging dat daarna niet meer. Om te zorgen dat ik evengoed vooruit bleef gaan ben ik andere dingen gaan doen. Bijvoorbeeld fietsen en wandelen. Wandelen ging in het begin wel, tot ik een spier in mijn kuit verrekte. Daarna was wandelen even te pijnlijk. Dan maar fietsen. Steeds een stukje verder. 

Ik merkte de afgelopen weken dat de spieren in en rond mijn knie steeds sterker werden. De eerste tijd moest ik echt in-fietsen. Als ik niet rustig ging peddelen tot ik een stukje onderweg was schoot er een venijnige pijn door mijn knie. Dan moest ik echt even bijkomen, heel rustig het verzet op super licht en dan rondjes maken. Als mijn knie warm was dan kon ik wat meer kracht zetten.

Inmiddels hoeft het zachte peddelen in het begin niet meer. De verrekking in mijn kuit is ook over en ik loop al steeds meer als een kievit. Naast het opbouwen van spierkracht probeerde ik mijn knie evengoed op te rekken qua buiging en strekking. Zittend op de bank, hiel op tafel en dan met gewichten op en rond mijn knie om hem naar beneden te drukken. Voor het buigen ga ik regelmatig op mijn knieën zitten en beweeg ik naar achter zodat er meer spanning komt op mijn knie. 

Volgende week mag ik weer naar de fysio. Ik ben benieuwd wat hij van mijn knie zegt. Ik vind het fijn dat hij weer even meekijkt omdat ik nu gemakkelijk in de valkuil kan raken verkeerde bewegingen aan te leren.. 

Ik ben ook weer gaan schilderen. Drie stuks tot nu toe. Lekker bezig zijn op onze mooie werkkamer. De rechter is nog in wording.

Vakantie op het gemak en rustig aan.

7 maart begon voor mij mijn vakantie! Heerlijk. 9 maart zijn Sander en ik naar Vaals gegaan. We hadden een Landal huisje gehuurd voor een week.
Sander en ik zijn meestal vrij actief op vakantie. We willen dingen doen en (voor ons) onbekende plekken zien. Omdat ik nog steeds aan het revalideren ben wist ik wel dat het een andere vakantie zou zijn dan normaal, maar hoe anders is dan weer een kwestie van ervaren.

Het eerste waar ik tegenaan liep was het hoogte verschil. Tijdens fysio doe ik oefeningen waarbij ik een soort opwaartse beweging maak. Naar boven lopen is dus doorgaans geen probleem. Naar beneden lopen daarentegen bleek een grotere en vooral pijnlijke uitdaging. Er komt natuurlijk een andere druk op je knie en ik gebruik daarbij blijkbaar spieren die ik nog niet veel heb aangespoord om zich in te zetten. Ondersteund door kruk en Sander lukte dit stapje voor stapje. We hebben één dag echt de hele dag regen gehad. De mergelroute per auto bood uitkomst. Prachtige rit door het Limburgse landschap. Dat was voor mijn knie de welkome afwisseling na een dag wat intensiever wandelen.

En zo hebben we de week ingedeeld, met intensievere dagen en minder intensieve dagen. Ik heb ook voor het eerst weer gezwommen. De eerste keer ook pijnlijk en raar, na een paar keer ging dit ook steeds beter.

Het was voor mij ook een confronterende vakantie. Voor mijn gevoel rem ik Sander af en kunnen we niet alles doen wat we normaal doen. Hoewel Sander dit allemaal geen probleem vindt en dit in mijn hoofd/gevoel zit, voelde ik me daar schuldig en verdrietig over.

Een andere uitdaging was in het bos met stok. Op vlakke stukken ga ik eigenlijk zonder kruk door het leven maar omdat het landschap en het hoogteverschil wat grilliger is had ik in deze vakantie veel mijn kruk mee. In het bos heb je niet alleen te maken met drassige grond waar de punt van mijn kruk zich dan in vast zoog maar ook de planten die mijn kruk soms leken vast te pakken zodat ik moest omdraaien en hem los moest trekken. Goed, na een intensieve wandeling was daar dan boscafé Het hijgend hert die een uitstekende plek was om uit te rusten, te eten en te drinken om daarna met de taxi naar ons huisje terug te keren.

De vakantie was ook raar door de berichtgeving vanwege COVID-19. We volgde de berichtgeving op de voet. In Vaals zaten we veilig. Volgens de kaart van het RIVM geen besmettingen en we zaten in een huisje zonder verder sociaal contact. Zaterdag reden we door België en daar was alles dicht, alsof het een zondag was. In Duitsland voelde je de druk minder. Er werd wel hier en daar gevraagd om te pinnen maar verder voelde alles ontspannen en speelde zich het leven ook gewoon nog op straat af. We merkte wel allebei dat we het spannend vonden wat er ging gebeuren.

Normaal gesproken zouden we maandag, de dag van inpakken en terugrijden ook gebruiken om nog ergens een tussenstop te maken om nog een bezienswaardigheid te bezoeken.
Deze maandag besloten we gewoon naar huis te gaan.

Terwijl we de glooiingen en de ontluikende natuur van het Limburgse landschap achter ons lieten en ons begaven richting ons Brabantse thuis werd steeds meer duidelijk hoe snel de maatregelen en het virus om zich heen aan het grijpen was. In één week tijd een wereld van verschil..

Uitslag enzo.

Naar aanleiding van een bloedtest belde de arts vanmiddag met de uitslag. De uitslag was goed. Geen bloedarmoede meer, mijn waardes zijn gestegen, ook mijn vitamine D is hoger dan ooit.
Dit is goed nieuws. Ik had alleen eigenlijk iets anders verwacht. Ik ben nog steeds heel erg moe. Ik dacht zelf dat mijn bloedarmoede nog niet helemaal weg was en dat ik daarom moe was. Helaas. Helaas omdat dit betekend dat er een andere reden is waarom ik moe blijf. En die vind ik lastig om toe te geven.

Hij is best simpel eigenlijk. Ik doe te veel en neem te weinig rust. (iets met balans)

Lijkt eenvoudig. Ik merk dat ik nu op het voor mij meest lastige punt van mijn revalidatie ben gekomen. Ik kan en doe veel en zelfs op mijn werk zeiden ze laatst: goh, we hadden het eigenlijk niet zo door dat je nog aan het revalideren bent.
Mijn hoofd gaat door, wil veel en kan ook veel. Op mind-set kun je namelijk bergen verplaatsen.
Mijn lijf daarentegen vind het soms genoeg. Wil graag rusten en bijkomen. Het laat me niet in de steek maar heeft een ander tempo dan mijn hoofd. Dat andere tempo vind ik lastig. Het toegeven dat er nog een ander tempo nodig is vind ik, tja.. eigenlijk gewoon klote! Ik merk dat het me raakt.
Tegen mijn beste vriendin zou ik zeggen.. Joh, je hebt een bizar jaar achter de rug, ongeluk, nieuwe baan, revalidatie. Je doet alles, bijna fulltime werken, en als het nodig is een stapje meer. Twee keer per week naar de fysio, niet gek toch dat je lichaam en misschien ook geest even rust nodig hebben.

Ik voel dat dit me raakt. Toegeven dat het niet lukt, dat het nu even te veel is vind ik het moeilijkste wat er is. En daar... midden in de pijn en het oncomfortabele wat ik voel, zit het leren en de uitdaging van nu..

Ik weet dat ik voornamelijk zelf de creator ben van mijn eigen hel. Ik 'moet' en 'wil' en vooral 'vindt' dat ik van alles moet. Er is niemand die staat te wijzen naar dat wat ik nog niet gedaan heb. En daar is mijn volgende uitdaging... Mijn perfectionisme. Ik eis van mezelf een bepaalde inzet en vindt dat ik een bepaald niveau moet halen.

Je leest het al, veel moeten en vinden weinig willen en ruimte. Dit is een oude bekende. Wederom zou ik een ander het meest fantastische advies kunnen geven. En ach ja, ik weet het allemaal, nu nog doen en daarin mezelf ruimte geven om soms even tegen mezelf aan te mogen lopen. Erom te lachen en opnieuw proberen.

En dan nog even over het gesprek van de dag: COVID-19. Ik ben niet bang aangelegd. Ik heb ooit één keer in mijn leven echte griep gehad, inclusief pijn als ik door mijn haar ging en hoge koorts die langer aanhield dan een week.
Ik was bewust mijn handen wat meer maar verder accepteer ik dat het er is.
Dit komt zoals het komt. Ik was van de week wel op zoek naar hand-gel.
Na 3 winkels heb ik mijn tocht gestaakt, het was in alle winkels uitverkocht.

Uiteindelijk heb ik zelf desinfecterende hand-gel gemaakt met het volgende recept:
- 100 ml aloë Vera gel
- 30 druppels tea tree
- twee eetlepels water
- voor de geur kun je er 10 druppels lavendelolie aan toe voegen.

Dit geheel door elkaar geroerd. Ik heb bij de Etos kleine flesjes gekocht. Vervolgens het mengsel in een stevig plasticzakje gedaan en daar een puntje afgeknipt zodat ik een soort spuitzak kreeg. Op die manier kreeg ik alle gel in het flesje en walla!

Iets met van je kwetsbaarheid je kracht maken..

Ik riep, toen ik een relatie met Sander kreeg, dat ik nooit zou carnavallen. Niks voor mij! Toen we samenwoonde en het carnaval was zei Sander; "ga je mee optocht kijken? Ik ging mee. Het was niet wat ik dacht dat het was. De sfeer en gezelligheid en een openheid. De enorme wagens die passeerden. Een feest met elkaar jong en oud, iedereen is welkom. Sindsdien vier ik heel graag carnaval.

Een aantal weken geleden kwam het ineens binnen. Carnaval kwam dichterbij en ik ben nog niet zo goed ter been dat ik een hele avond mee kan hossen en feesten. Een hele avond staan lukt niet eens. Dit zijn momenten die me raken en waarin ik verdriet voel. Ik weet het wel, het feest is een jaarlijks terugkerend festijn en dus kan ik een jaar overslaan. Dat is niet waar het om gaat. Ik wordt nog steeds beperkt in de dingen die ik graag doe. Zoals bijvoorbeeld paardrijden maar ook in het vieren van dit feest. Daar baal ik van. We wonen aan de straat waar de optocht doorheen komt. Op carnavalszondag staat ons huis en de straat vol met gezelligheid. Ik geniet hier altijd enorm van. Ik vind het heerlijk om mensen in ons huis te verwelkomen en samen carnaval te vieren. De groep die bij ons carnaval viert is eigenlijk al een aantal jaren van een zelfde samenstelling. De dagen voor carnaval zijn Sander en ik normaal gesproken al aan het opbouwen. De vloer wordt beplakt met stucloper, er komt een koelkast in de woonkamer. prullaria wordt veilig gesteld. Sta-tafels worden geleend en gehaald, boodschappenlijstjes worden gemaakt en boodschappen gedaan. Sander en ik zijn qua organisatie een best geoliede machine geworden.

En zo kwam het ineens binnen dat dit voor mij en dus ook voor ons een andere carnaval zou worden. Alle stoelen en tafels zijn uit de cafés gehaald en er is dus geen mogelijkheid om te zitten. Dat betekent voor mij dat een avond naar een café niet te doen is. Sander zei, je moet eigenlijk een krukje mee nemen ofzo, of een rollator oid. Zo werd het idee geboren. Als ik nou als oma zou gaan, dan neem ik een rollator mee en kan ik daar op elk gewenst moment op zitten. Op internet heb ik een ma-flodder jurk besteld. Die heb ik nagemaakt in het rood en groen van Kaaiendonk (Oosterhout) en ook de rollator kreeg een metamorfose. Het geheel heb ik afgemaakt met een breiwerk en regenkapje.

De optocht werd wegens het slechte weer afgelast maar onze straat zou onze straat niet zijn als het evengoed een groot feest werd. Aangezien we alle boodschappen al in huis hadden besloten Sander en ik dat we evengoed bij ons thuis zouden borrelen en eten. Dus een appgroep aangemaakt waarin we een het aangepaste idee kenbaar maakte. Van kapel het Kruispunt kregen we een spontaan huiskamerconcert,  een aangepaste mini-optocht werd gecreëerd en zo kwamen er toch kapellen langs en wat kleine groepjes. De grote optocht wordt verplaatst naar een andere datum. Carnval 2020, ik heb genoten!

Black pumas

Afgelopen woensdag zijn Sander en ik naar het concert van de Black pumas geweest in de Effenaar in Eindhoven. Een collega van Sander had hem als tip gegeven dat je daar, indien je niet goed ter been bent, een stoel kan reserveren. Aangezien ik nog niet uren kan staan was dat een goed idee. Zo gezegd zo gedaan. Ik heb gemaild en kreeg een hele vriendelijke mail terug dat dit geen probleem was.

Daar aangekomen gaf ik aan een van de medewerkers aan dat er een stoel voor mij gereserveerd was. Ik moest even wachten en werd via een lift naar boven begeleid naar de stoel die voor me klaar stond. Er stonden naast me nog een aantal stoelen en een meter verder was er een plek speciaal voor rolstoelen. Sander was op het moment dat ik naar boven werd begeleid de jassen ophangen en wist dus niet dat ik al niet meer beneden stond. Gelukkig hebben we allebei een telefoon. Ik apte hem dat ik al naar boven was en waar ik dan zou zitten. Er stond een beveiliger in de buurt om te zorgen dat overig publiek niet zomaar op het stoelenpodium plaats zou nemen. Aan de achterkant was een lint gespannen om er ook aan die kant voor te zorgen dat er geen mensen tegen de stoelen aan zouden gaan staan.

Nou daar zat ik dan. Sander apte me terug dat hij achter me stond. Iets wat ongezellig was het wel. Normaal gesproken kun je makkelijk kletsen over wat je om je heen ziet. Nu stond hij zo' n 2 meter achter me met een lint ertussen.

Het concert was prachtig. Een heerlijk show. Tijdens het concert apte Sander en ik onze bevindingen naar elkaar.
Wat me steeds meer opvalt na het eindigen van het concert is de knulligheid van de toegiften. Was het vroeger vaak echt vanwege het enthousiaste publiek of omdat de band er zo lekker in zat dat de groep alsnog besloot, na het buigen nogmaals het podium te bestormen om nog een nummer te spelen.
Dat was dan ook een waar feestje waar je dan nog even op uit je dak ging.
Nu lopen de artiesten na ontvangst van het applaus van het podium. De lichten blijven uit en het publiek blijft joelen want, dat er nog een toegift komt is geen verassing. En dan... komen ze terug, de artiesten.. het publiek juicht nog even wat harder en de band gaat nog een nummer of 2 spelen.
Qua tijd is de toegift ook allang bij de uiteindelijke eind-tijd geteld dus je hoeft ook niet meer onverhoeds de zaal verlaten, balend omdat je nog rennen moet om de laatste trein net te halen. Nee, je kunt je reis prima plannen van te voren.

Na het concert begon voor mij de volgende uitdaging. Na een concert stroomt de zaal in één keer leeg. Ik voel me nog niet veilig tussen al die mensen. Van een onverwachtse duw zou ik kunnen vallen en dat wil ik niet. Ik ben nog aan het helen. Dus even wachten tot de grootste massa weg is. Goed op de vloer kijken want als de vloer nat is kan hij glad zijn. Daarnaast liggen er overal lege plastic bekers. Als ik daarop afzet met mijn kruk kan ik uitglijden.

Goed, zo blijven de uitdagingen zich aandienen. Maar... We hebben enorm genoten..

Controle

Vorige week ben ik weer naar het ziekenhuis geweest voor een foto en controle. Samen met de chirurg heb ik de foto's bekeken. Het ziet er goed uit allemaal. Ergens had ik dat wel verwacht. Het voelt namelijk goed, of tenminste. Ik ervaar ongemak in de vorm van pijn in de knie, spierpijn en vermoeidheid maar verder ga ik nog steeds vooruit. De chirurg bekeek zijn werk en ik mocht een stukje lopen door de behandelkamer. Ik vertelde ondertussen wat ik zo allemaal deed en liet hem het filmpje zien waarin ik voor het eerst weer op Cato zit.
Ik trots, hij ook. Ik mag over een half jaar weer terug komen. Dan zijn we over het jaar heen en als dan alles nog goed gaat sluiten we af. In ieder geval tot ik een nieuwe knie nodig heb. Maar wanneer dat is weten we gelukkig nog niet.

Het lopen in twee sporen vind ik zo nu en dan zwaar. 2x per week fysio en volop werken ernaast. Ik moet er goed om denken dat ik ook genoeg uitrust. Soms heb ik slechte dagen. Vorige week kwam ik met pijn en moeite de trap af. Ik had die dag vrij en heb die dus ook gebruikt om uit te rusten. Ik was op. Mijn lichaam wilde niet meer. Ik weet dat ik dan eigenlijk te laat ben. Dat ik eerder had moeten uitrusten maar soms gaan de dingen zoals ze gaan.

In mijn hoofd kan ik gewoon weer alles zoals voor het ongeluk. In realiteit is dat niet zo. Bewegen kost me meer energie dan eerder. De focus op werken en revalideren kost energie en mijn sociale leven ook. Toen ik nog in deel 1 zat las ik wel eens verhalen over het revalideren. Mensen vonden het een zware revalidatie. Op zich vind ik het meevallen maar wat ik lastig vind is alle ballen omhoog houden.

Het is nu bijvoorbeeld zondag avond rond half 8. Sander is niet thuis en ik ben echt heel moe. Ik heb net een weekend gehad maar zo voelt het niet. Volgende maand ook weer bloed prikken om te zien hoe mijn ijzer en vitamine D zich houdt. Ik ben benieuwd..

Vorige week ben ik ook naar een osteopaat geweest. Ik was nog nooit bij een osteopaat geweest maar dacht dat dit in het kader van mijn herstel wel goed zou zijn. Ze had het idee dat ze mijn X-stand van mijn been wel wat kon verminderen, ze voelde aan 1 kant namelijk veel spanning. Nu zeker een week later zie ik daadwerkelijk dat het minder is! Ze heeft her en der nog meer gedaan om me meer in balans te brengen. Volgende maand ga ik weer, er is namelijk nogal wat werk aan de winkel. Een lichaam zit namelijk echt fantastisch in elkaar. Als het ergens last van heeft probeert het steeds de pijn te ontzien. Dat betekent dus dat het aangedane lichaamsdeel gaat ontlasten waardoor andere delen van het lichaam zich ook op een andere manier gaan gedragen waardoor er een overbelasting kan ontstaan. Ik heb bijvoorbeeld twee tennisellebogen over gehouden van de krukken. Ik probeer zo veel mogelijk zonder krukken te doen maar heb er 1 nog nodig als ik lange stukken ga.

En zo ga ik rustig door met de dingen die nu belangrijk zijn.. (voor vanavond is dat vroeg naar bed.. ;-) )

Bovenste foto is mijn knie vlak voor de nietjes eruit gingen, onderste is van vorige week. (vooral aan de linkerkant kun je goed de verbetering zien.)

So far, so good.

Inmiddels is het alweer eind december. De afgelopen tijd werd mijn agenda vooral gevuld door de NS. Het was veel, te veel soms, waardoor ik geen tijd had of nam om te schrijven. Nu heb ik twee weken vakantie en heb ik dus ook tijd om weer even achter de pc te kruipen en te vertellen.

6 weken terug kwam ik er door een bloedonderzoek achter dat ik ernstige bloedarmoede had en een vitamine D tekort. Blijkbaar heeft een normaal mens een hb gehalte van tussen de 7,50 en 11. Ik had 5. En wat de vitamine D betreft kwam ik tot 24 terwijl een normaal mens 30 hoort te hebben. Afijn dat merkte ik dus aan mijn spierkracht en herstel. Dat staakt ineens. Gelukkig bestaan er allerlei supplementen om dit weer aan te vullen, en ook dat merkte ik na inname.

De veranderingen in mijn herstel worden langzamerhand kleiner. Mijn spierkracht neemt toe maar ik loop buiten nog steeds met 1 kruk. Soms stapt hij gewoon mee zonder al te veel gewicht te dragen, soms heb ik hem daarentegen nog nodig. Het fietsen gaat beter. Ik kan steeds makkelijker rond komen en ik fiets niet meer met mijn hak op de trapper maar ik gebruik al steeds meer mijn hele voet.

De trainingen bij de fysio vallen af en toe tegen. De laatste maand ben ik nog eens met de fysio in conclaaf gegaan over het weer op mijn paard zitten. Hij liet me toen oefeningen doen waarmee ik merkte dat mijn kracht nog lang niet zo is zoals hij moet zijn.

Naast het feit dat ik genoeg kracht moet hebben om weer op mijn Cato te zitten had ik met mezelf de afspraak dat ik eerst een nieuwe cap moest kopen voordat ik überhaupt op een paard mocht zitten. Door de val kan hij van binnen namelijk stuk zijn en dan verliest hij zijn veiligheid. Nu zo voor de kerst waren de caps in de uitverkoop en dus had ik afgelopen week een exemplaar aangeschaft. Mara en ik hadden al eens bedacht dat ik zou beginnen met uitstappen. (uitstappen is zoiets als de cooling down voor paarden).
Afgelopen vrijdag was Mara op Cato gaan rijden en ondertussen zat ik klaar op een kruk met mijn cap in mijn hand om uit te stappen.

Ik hield nog een slag om de arm. Het kon namelijk goed zijn dat het klimmen niet zou lukken vanwege te weinig kracht. Toen Mara klaar met rijden was stond ik klaar met de kruk. Cato keek wat we aan het doen waren. Ik steeg op. Beugels expres te lang zodat mijn been nog geen scherpe hoek hoefde te maken. Mara hield Cato vast, Annelies het krukje waar ik op stond. Ik steeg op.. en ik zat. Mara liep een stukje mee door de bak. "het lukt wel hoor'' hoorde ik mezelf zeggen. Mara liet los en ik maakte de teugels op maat. Ik merkte aan Cato dat ze voorzichtig was, misschien dat ze het zelfs spannend vond.
Ik heb niet langer dan 10 minuten op Cato gezeten. In het midden van de bak stonden Mara en Annelies met gespannen gezichten te kijken hoe het ging.

Het bleef niet helemaal bij stappen. Ik heb een stukje draf geprobeerd. Lichtrijden was geen succes, dat is het staan-zitten wat je een ruiter wel eens ziet doen in de draf. Ik hoorde en voelde mijn knie kraken en knakken. Doorzitten ging wel (dan veer je als het ware mee in de beweging zonder het zadel uit te wippen). Een grote smile en geen moment van angst. Het was heerlijk, de hele 10 minuten. Het was ook emotioneel. Dat merkte ik tijdens het rijden al en toen ik met Cato naderhand door de bak liep liet ik het toe. Ik merkte dat Cato het ook fijn vond, ze keek me ontspannen aan toen ik ernaast stond en duwde zachtjes met haar neus tegen me aan. Nu ik dit beschrijf merk ik weer de emoties die dit stukje los maakt. Het lukte, dit kleine beetje rijden deed geen zeer.. tenminste, niet meteen. Het knakken en kraken was wel vervelend en ik weet niet of dit is omdat mijn spieren nog steeds aan moeten sterken of gewoon omdat het stuk is daarbinnen.

Dat is sowieso iets wat ik me soms afvraag als ik bijvoorbeeld opsta of wandel en ik voel in mijn knie een vervelend gevoel. Wat gaat er blijven en wat trekt nog weg door het trainen van de spieren. Meteen weet ik ook dat ik los moet laten omdat de antwoorden niet komen. Ik kom er vanzelf achter maar ik moet wel geduld hebben.

Gisteren en vandaag was ik nieuwsgierig hoe mijn been zich zou houden. Natuurlijk had en heb ik spierpijn. Vooral aan de zijkant van mijn kuit. Mijn knie is niet stijver dan hij vaak al is dus wat dat betreft so far, so good.

Fiets

De tijd vliegt voorbij. Het is inmiddels alweer eind oktober, de klok is verzet en de kortere dagen zijn in aantocht. Op mijn reizen naar Eindhoven geniet ik van de natuur die heel langzaam zijn kleuren veranderd en zich klaar maakt voor de koudere periode die eraan komt.

Vorige week voelde ik voor het eerst een kriebel die ik lang niet gevoeld heb. Ik kreeg weer zin om op mijn paard te klimmen en te rijden. Maar goed, ik ga nog steeds twee keer per week naar de fysio en hoewel ik merk dat ik nog steeds vooruit ga, ben ik nog niet krukloos. Aan de andere kant betekend het ook dat ik steeds meer vertrouwen krijg in mijn lijf en dat is een goed teken.

Ik heb maar 1 knie en 1 revalidatie dus ik ben met dit gevoel en vraag naar mijn fysio gegaan. Zou ik... mag ik... wat is verstandig?...

Antwoorden was lastig en dit eigenlijk vooral vanwege de complexheid van de breuk die ik had. De fysio zei: We hebben heel veel mensen met nieuwe knieën en daarvan kan ik zeggen of ze voor lopen of achter of op schema. Ik vind dat je het super doet en dit soort breuken komt heel weinig voor. Wij hebben daar ook niet echt vergelijkingsmateriaal bij. Je belast hem pas drie maanden en je komt van heel ver. Als het paard een onverwachte beweging maakt kun je die dan al voldoende opvangen?
Goede vraag... Ik denk half.. dus voor nu is het antwoord nog 'nee'. Laten we over een maand er even naar kijken.

Afgelopen maandag vroeg hij of ik niet stiekem toch geprobeerd had. Nee, want dat doe ik niet, ik ben me veel te bewust van wat er stuk is geweest en hoe graag ik heel lang met deze knie wil doen. En ja, ik zie en voel de stip op de horizon van het weer op mijn paard klimmen en rijden. Maar daarnaast zie ik een stip die verder ligt, en dat is de stip waarmee ik met deze knie zoals ie nu is zolang mogelijk doe. Revalidatie gaat goed, ik wil niet forceren.

De fysio vroeg ook of ik al buiten fiets, 'ga dat eerst maar eens doen.'
Zo gezegd zo gedaan. Vorige week vrijdag ging ik op de fiets naar de fysio. Ik heb nog nooit met zo'n grote glimlach op mijn gezicht op de fiets gezeten. Het op en afstappen is het spannendste moment en ook als het ineens druk is. Verder staat nog niet de bal van mijn voet op de trapper maar mijn hak. Buigen en strekken gaat namelijk ook nog niet helemaal, maar ik fiets weer!

Feniks

De mythologie van de feniks verteld een verhaal van een prachtige vogel die een nest maakt in een boom van geurende takken en kruiden. Hij is in staat zichzelf te verbranden en door de geuren van de kruiden kan hij uit de as van zijn voorganger herrijzen. (aldus wiki) Ik moet de laatste dagen veel aan dit verhaal denken. Ik voel me een beetje een feniks. De basis van dit verhaal gaat over oa wedergeboorte.
Hoewel ik mezelf niet kan verbranden zie ik dus overeenkomsten. Mijn val zorgde ervoor dat ik even compleet uitgeschakeld was. Nu beetje bij beetje kan ik weer steeds meer doen. Kom ik steeds meer tot 'leven'. Ik kan nooit meer terug naar de Sara van voor het ongeluk. Veel in mijn leven is veranderd. Mijn baan, sommige vriendschappen, mijn kijk naar mijzelf en op anderen in sommige gevallen. Zelfs mijn lijf kan niet meer terug. Die is blijvend veranderd.

Afgelopen Woensdag mocht ik weer terug naar de chirurg voor controle. Dus weer eerst foto's en daarna naar de chirurg voor een gesprek. Ik was nieuwsgierig.
De chirurg bekijkt altijd eerst de foto's alleen en komt vervolgens even vragen hoe en wat en dan gaan we ook samen kijken. De man kwam met een grijns van oor tot oor binnen. 'Hoe gaat het? ' Ik vertelde hem dat het volgens mij wel goed ging, maar dat ik niet echt een referentiekader heb van iemand anders met een soortgelijke breuk en dat ik dus geen idee heb of ik nou goed vooruit ga. En of mijn vooruitgang volgens verwachting is of dat ik achterblijf. En daarachterna... en.. tja die vraag kun jij dus beantwoorden, hoe doe ik het? jij hebt waarschijnlijk wel referentiekader?..

De chirurg was enthousiast, we bekeken samen de foto's. De foto's van 3 maanden terug en van nu naast elkaar. Hier zie je dit, en daar dat.. Hij wilde ook graag zien hoe ik liep. Dus ik liep als een echte diva, nog niet zo sierlijk en met een knik in de loop, heen en weer door de behandelkamer. Ik heb een klein beetje een X been gekregen. Dat komt door de ene missende millimeter aan de binnenkant. Dit was het meest haalbare. Mooi hoe zo'n arts kan genieten van het kunstwerk wat hij in mijn been heeft gemaakt. Weerspiegeld ook van hoever ik kom en hoe lastig het was om mij in elkaar te zetten. Er werd natuurlijk ook niet voor niks een team van knappe koppen samengesteld. Hij was tevreden en dat ben ik ook dus we zien elkaar weer over drie maanden. Dan mag ik weer op controle.

Afgelopen vrijdag ben ik naar Maastricht afgereisd. Mijn oude huisgenootje Marieke ging haar proefschrift verdedigen. Een bijzondere gebeurtenis waarna zij zichzelf nu Dr. Marieke mag noemen.
Ze heeft een quote gebruikt die ik kende maar vergeten was en zo mooi passend vind, dat ik hem hieronder neerzet..

 'life is what happens while you're busy making other plans.'

A. Saunders